Minder verspillen

Een yoghurt vergeten in de koelkast? Wat groenten die hun beste tijd gehad hebben? Nog enkele eiwitten over na een recept?

Elk jaar belandt een grote hoeveelheid perfect eetbaar voedsel in de vuilnisbak. Nochtans kunnen restjes met enkele eenvoudige ideeën gemakkelijk worden omgetoverd tot smakelijke, voordelige en creatieve gerechten.

Ontdek onze selectie van anti-verspillingsrecepten om producten die vaak achteraan in onze koelkast blijven liggen een tweede leven te geven.

Zuivelproducten: niets gaat verloren

Een restje yoghurt, wat room of een geopende fles melk kan de basis vormen voor tal van bereidingen.

Met een restje yoghurt

• Snelle yoghurtpannenkoeken
• Zachte pitabroodjes
• Yoghurtmousse
• Snel ijs met seizoensfruit

Met een restje room

• Romige bloemkoolgratin
• Huisgemaakte panna cotta
• Peer- en chocoladecrème
• Appelflan

Met melk die snel opgebruikt moet worden

• Huisgemaakte rijstpap
• Griesmeelpap met gepocheerde pruimen
• Romig en troostrijk dessert

Kaas: de koning van de restjes

Enkele stukjes kaas die achterin de groentelade liggen of een restje geraspte kaas volstaan om het volgende te bereiden:

• Een kaasbroodje tegen verspilling
• Aardappel waffeltjes
• Gegratineerde uiensoep

Anti-verspillingstip

Rasp je kaasrestjes en vries ze in kleine porties in. Zo zijn ze meteen klaar voor quiches, gratins of pizza's.

Wat te doen met eiwitten en eidooiers?

Na het maken van mayonaise, pudding of gebak blijven er vaak eiwitten of eidooiers over.

Met eiwitten

• Knapperige meringues of appelen met meringue als volledig dessert
• Snelle financiergebakjes
• Witte chocolademousse met geitenkaas en frambozen
• IJssoufflé met frambozen

Met eidooiers

• Chocoladecrème die altijd lukt
• Huisgemaakte mayonaise
• Flan met frambozen
• Rabarbersabayon

Eieren kunnen uitstekend ingevroren worden. Bewaar eiwitten apart voor later gebruik.

Groenten: ook als ze wat slap zijn, hebben ze nog potentieel

Slappe wortelen? Een halve broccoli? Een kleine portie gekookte groenten?

Je kunt ze omtoveren tot:

Snelle recepten

• Groentekoekjes (aardperen, aardappelen)
• Taarten, quiches of frittata's (taart met zomergroenten, roquefort-appel, rode uien, tarte tatin van witloof of kastanjepompoen)
• Seizoensgratins (gratin van bloemkool, gegratineerde spruitjes met parmezaan)
• Gevulde omeletten

Om te smeren of te delen

• Groentehummus (van rode bieten, van wortelen)
• Groentekaviaar (van aubergines, van rode biet)
• Mousses en smeersels (wortelmousse met curry, courgette- of pastinaakmousse, wortel-pompoenbeleg, erwtenpesto, spread van pastinaak met sesame of pastinaak en mosterd, spread van paprika's)

Voor het avondeten

• Soepen en romige veloutés (bloemkool, kervel, venkel, poivrons, radis, pompoen, knolselder, champignons met noten, witloof met camembert, bloemkool met curry, pastinaak met curry, potiron, brocolis en courgettes, spinazie- maïs, topinamboerroomsoep, vichyssoise (aardappelen en preien)
• Purees en stoemp (pompoenpuree met tijm, stoemp met venkel en tomaten of met knolselder)
• Pilafrijst met groenten

En waarom geen dessert? Rode biet, wortel of courgette geven veel gebak een heerlijke zachtheid en smaak.

Te rijp fruit: het dessert is bijna klaar

Voordat ze helemaal bederven, vormen zeer rijpe vruchten een uitstekende basis voor:

• Huisgemaakte compotes
• Smoothies
• Crumbles (rabarber, appelen, pruimen ou kersen, amandelen en speculaas)
• Fruitige cakes

Fruit dat wat zacht begint te worden, heeft vaak het meeste aroma om mee te koken.

Goede anti-verspillingsgewoonten

Onthouden

• Gebruik eerst producten die al geopend zijn.
• Vries overschotten in voordat het te laat is.
• Verwerk slappe groenten tot soep of puree.
• Maak desserts met overrijp fruit.
• Plan je menu's op basis van beschikbare restjes.

Lijkt het je absurd om een product weg te gooien terwijl het nog perfect eetbaar is? Toch gebeurt dat vaak door een misverstand over houdbaarheidsdata. Een goed begrip van deze data is essentieel om voedselverspilling te verminderen.

In België onderscheiden we twee soorten houdbaarheidsdata:

• TGT (Te Gebruiken Tot), de uiterste consumptiedatum. Op deze producten staat de vermelding “te gebruiken tot … [datum]”. Het gaat om voedingsmiddelen die slechts gedurende een korte periode veilig kunnen worden bewaard, zoals vlees, vis, vleeswaren en kaas. De producent garandeert de veiligheid van het product tot deze datum. Is de datum verstreken? Dan mag het product niet meer worden geconsumeerd.
• THT (Ten minste houdbaar tot), de datum van minimale houdbaarheid. Op deze producten staat de vermelding “ten minste houdbaar tot … [datum]”. Dit betreft producten met een langere houdbaarheid, zoals conserven, ongeopende melk, pasta, koffie enzovoort. De producent garandeert tot die datum een optimale kwaliteit van het product. Na deze datum is het product vaak nog perfect eetbaar. Hoe controleer je dat? Kijk, ruik en proef. Zijn uitzicht, geur en smaak normaal? Dan kun je het nog veilig gebruiken. Twijfel je of merk je afwijkingen op? Gooi het dan weg.
• Sommige producten dragen wel een THT-datum, maar bederven in feite niet echt. Ze kunnen na verloop van tijd hoogstens wat kwaliteit verliezen, bijvoorbeeld op het vlak van smaak, textuur of uitzicht, terwijl ze nog steeds veilig kunnen worden geconsumeerd.

Voedingsmiddelen correct bewaren is niet alleen een kwestie van organisatie. Het is vooral een zeer doeltreffende manier om:

• Voedselverspilling aanzienlijk te verminderen.
• De voedselveiligheid en voedingskwaliteit van producten te behouden.
• Geld te besparen (minder verlies en een betere organisatie).

Nog vóór we het over bewaartermijnen hebben, maken sommige eenvoudige gewoontes al een groot verschil:

• Pas de regel "eerst binnen, eerst eruit" toe in de koelkast. Gebruik eerst de voedingsmiddelen die er het langst liggen. Plaats geopende producten en restjes vooraan, zodat je ze als eerste consumeert.
• Bewaar voedingsmiddelen in de juiste zones van de koelkast. De temperatuur is niet overal gelijk en elke zone heeft haar eigen functie.

In de koelkast

De koelkast vertraagt de groei van bacteriën, maar de bewaartijd blijft beperkt. Hieronder vind je een overzicht van de houdbaarheid van producten waarvan de verpakking al geopend is. Is de verpakking nog niet geopend, volg dan de houdbaarheidsdatum die op de verpakking vermeld staat.

• Vers vlees en verse vis: 24 tot 48 uur
• Bereid en verpakt vlees: 2 tot 3 dagen
• Zuivelproducten (melk, room): de bewaartermijn hangt af van het product en de bewaaromstandigheden. Controleer bij twijfel het uitzicht, de geur en de textuur vóór consumptie.
• Fruit en groenten: afhankelijk van vochtigheid en rijpheid; sommige producten houden niet van koude (bananen, tomaten, perziken).

• Restjes van bereide gerechten: 3 dagen

   

In de diepvriezer (-18 °C)

In de diepvriezer kunnen voedingsmiddelen veel langer worden bewaard, op voorwaarde dat de aanbevolen bewaartermijnen worden gerespecteerd.

• Vers vlees en verse vis: 2 tot 3 maanden
• Bereid en verpakt vlees: 8 tot 12 maanden
• Zuivelproducten (melk, room): 2 tot 3 maanden
• Fruit en groenten: 10 tot 12 maanden
• Restjes van bereide gerechten: 3 maanden

• Brood: 1 maand

   

Traditionele bewaarmethoden

Naast koelen en invriezen blijven bepaalde traditionele technieken bijzonder doeltreffend om de houdbaarheid van voedingsmiddelen te verlengen. Denk aan lactofermentatie, het steriliseren van bokalen, drogen of het maken van pickles.

Meer informatie over deze bewaartechnieken vind je in dit artikel van VELT vzw.

Je bent aangekomen bij de stap van het koken. Hier komen je vaardigheden tegen voedselverspilling pas echt aan bod.

Zodra de boodschappen gedaan zijn en de producten opgeborgen zijn, heeft de manier waarop je ingrediënten bereidt, snijdt, doseert en kookt een directe impact op de hoeveelheid voedsel die thuis wordt verspild. Goed nieuws: met enkele kleine aanpassingen in de keuken kun je een groot verschil maken, zonder je gewoonten of het plezier van lekker eten drastisch te veranderen.

Onze manier van koken is vaak het resultaat van culturele en familiale tradities of van gewoonten die we al van jongs af aan hebben aangeleerd. Sommige van die gewoonten kunnen, zonder dat we het beseffen, leiden tot voedselverspilling.

Zo worden het groen van preien, wortelloof of broccolistelen vaak systematisch weggegooid, terwijl ze perfect eetbaar zijn en heerlijk smaken wanneer ze op een andere manier worden bereid, bijvoorbeeld in soepen, pesto’s, bouillons of roerbakgerechten.

Ook het te ruim schillen van groenten, het verwijderen van nog eetbare delen of het niet hergebruiken van restjes van eerdere bereidingen zorgt ervoor dat de vuilnisbak onnodig vol raakt. Wil je een groente volledig gebruiken, dan kies je best voor biologische producten of zorg je ervoor dat je ze grondig schoonmaakt.

Door deze dagelijkse gewoonten te herzien, verminder je niet alleen voedselverspilling, maar kun je ook meer variatie in je recepten brengen en het maximale uit elk voedingsmiddel halen.

De keuken is ook het ideale moment om na te denken over de juiste porties. Vaak ontstaat juist hier het overschot.

Tal van studies tonen aan dat huishoudens de neiging hebben om te grote porties te bereiden. Grote porties worden rechtstreeks in verband gebracht met meer niet-geconsumeerde restjes die uiteindelijk worden weggegooid.

Daarom is het belangrijk om jezelf tijdens het koken enkele vragen te stellen:

• Kook ik voor twee of voor vier personen?
• Wil ik precies voldoende bereiden, of plan ik bewust een extra portie voor de maaltijd van morgen?
• Heb ik geschikte bewaardozen om restjes veilig te bewaren?

Door vooraf na te denken over de porties kun je overdaad vermijden of restjes omzetten in een opportuniteit, bijvoorbeeld voor een zelfgemaakte lunch die voordelig én verspillingsvrij is.

Voor wie weinig tijd heeft of zich beter wil organiseren, is batch cooking een uitstekende manier om voedselverspilling tegen te gaan.

Het principe is eenvoudig: je bereidt meerdere maaltijden in één kooksessie, meestal voor een hele week.

De voordelen zijn talrijk:

• beter gecontroleerde hoeveelheden;
• een efficiënter gebruik van ingrediënten;
• minder voedselverlies aan het einde van de week;
• tijds- en energiebesparing.