Professionelen

De ervaring van het Interreg GROOF-project op het gebied van coaching van professionele stadslandbouwprojecten leert dat, hoewel het aantal projecten de afgelopen jaren is toegenomen, het voor sommige projecten nog steeds moeilijk is om een levensvatbaar economisch model te vinden, omdat de educatieve activiteiten en de verkoop van de eigen productie soms weinig rendabel blijken te zijn. Een van de bestaande oplossingen om de economische levensvatbaarheid van dergelijke projecten te verbeteren, is diversificatie van de inkomstenbronnen door gebruik te maken van peri-urbane of landelijke landbouw.

Ontdek hieronder vier stadslandbouwprojecten met daktuinen die erin geslaagd zijn om te innoveren en meer partnerschappen aan te gaan met peri-urbane of landelijke boeren om hun economisch model te versterken. Een collaboratieve motivatie die gunstig is voor de stadslandbouw en, in bredere zin, nuttig is om de uitdagingen op het gebied van veerkracht van de steden van de toekomst aan te gaan.

1. PAKT (Antwerpen ) : 

Het PAKT-project in Antwerpen ging in 2017 van start op een dak van 2.000 m². De wens om burgers bewust te maken van duurzame voeding en de wens om een voedselgordel rond de stad Antwerpen te creëren, stonden en staan nog steeds centraal in het project. Om dit te bereiken, heeft PAKT besloten om zich te richten op twee activiteiten: 1) het verhuren van 1.500 m² aan teeltruimte op daken aan burgers, in de vorm van jaarabonnementen (80 abonnees). 2) de samenwerking met professionele tuinders uit de periferie van de stad, die lid zijn van de PAKT-coöperatie. Hun producten worden op drie manieren gedistribueerd: via een e-shop voor restaurants, via wekelijkse verkoop op een door PAKT ter beschikking gestelde stand onderaan het gebouw en via de distributie van voedselpakketten voor abonnees. In de loop der jaren is het project gegroeid en zijn er steeds meer partnerschappen bijgekomen, tot een totaal van vijf effectieve partners. De inkomsten uit deze activiteit vertegenwoordigden in 2019 bijna twee derde van de omzet van PAKT.  

2. La Ferme Ouverte de Saint-Denis (Parijs) & l’Entrepote (Schaarbeek) 

Deze projecten, die momenteel worden gevolgd door GROOF, hebben in reactie op de Covid-19-crisis partnerschappen opgezet met boeren in de periferie van steden. Omdat deze projecten tal van evenementen organiseren, zijn ze rechtstreeks getroffen door de crisis. Om dit aanzienlijke inkomstenverlies te compenseren, hebben beide projecten besloten hun aanbod te diversifiëren door afhaalpunten, voedselpakketten, bezorgdiensten enz. aan te bieden met voedingsmiddelen die buiten hun projecten om worden geproduceerd.  

Deze nieuwe dienst werd tijdens de eerste lockdown voor Entrepote aangeboden. Hierdoor konden de verschillende vaste kosten/lasten voor deze periode (maart 2020 – mei 2020) worden gedekt. Ondanks het succes van deze nieuwe dienst hebben ze om logistieke en financiële redenen besloten deze strategie tijdens de tweede lockdown niet te herhalen. Ze zijn echter van plan om deze dienst in de toekomst aan te bieden door uit te besteden aan een gespecialiseerd bedrijf en hun lokalen ter beschikking te stellen.  

Voor de Ferme Ouverte de Saint-Denis waren de aanvullende producten die in een nieuwe winkel op de boerderij werden aangeboden (appels, peren, enz.) een groot succes. De opstart van deze nieuwe activiteit werd vergemakkelijkt door de beschikbare ruimte op de boerderij, de mogelijkheid om producten in een koelcel op te slaan en de langdurige banden met andere boerderijen in de regio. In de toekomst zullen deze diensten worden voortgezet en gediversifieerd, als aanvulling op de groenteteelt en de hydrocultuur in de kas van 360 m² die momenteel in aanbouw is.

3. LUFA (Québec)

Tot slot willen we onze casestudy afsluiten met een baanbrekend project dat al tien jaar loopt: LUFA-boerderijen. Deze organisatie bouwde in 2011 in Montreal de eerste commerciële kas op een dak ter wereld en exploiteert momenteel 12.000 m² in drie stedelijke kassen. Omwille van economische redenen is LUFA echter begonnen met de distributie van producten van boeren uit de omgeving (seizoensfruit en -groenten), lokale slagers, kaasmakers en bakkers, als aanvulling op haar productie op daken. De distributie gebeurt via hun verschillende winkels, hun website en afhaalpunten. Door de evolutie van dit bedrijfsmodel en de specialisatie in logistiek heeft LUFA zijn omzet in enkele jaren tijd kunnen verhogen.  De LUFA-boerderijen zijn vandaag de dag duurzaam en realiseren tussen 75% en 85% van hun verkoopvolume via deze distributieactiviteit in korte ketens.

Zijn stedelijk-landelijke partnerschappen een sleutel tot succes voor stadslandbouwprojecten?

Naast de economische voordelen die deze diversificatie van het bedrijfsmodel voor bedrijven oplevert, zien we in deze stedelijk-landelijke partnerschappen ook essentiële voordelen voor het gebied. Deze samenwerkingsverbanden maken het mogelijk om de band tussen plattelands- en stedelijke gemeenschappen te herstellen, ontmoetingen te organiseren en kennis uit te wisselen. Gemeenschappen die, ondanks hun gelijkaardige bekommernissen, elkaar soms uit de weg gaan omdat hun context zo verschillend kan zijn.

Natuurlijk is dit soort samenwerking geen wondermiddel voor alle problemen en kan het niet systematisch in alle contexten worden toegepast.

Maar deze samenwerking tussen stedelijke en peri-urbane producenten brengt een win-winsituatie met zich mee die leidt tot een beter begrip van elkaar en een hernieuwde verbinding tussen stad en platteland, onmisbare ingrediënten om de duurzaamheid van de voedselsystemen van steden te waarborgen.

Zoals we hebben gezien, fungeren sommige stadsboerderijen als echte ‘hubs’ voor het centraliseren van producten uit de nabije omgeving.  Waarom zouden we hun verspreiding in onze steden niet stimuleren om deze herverbinding te versnellen?

Wordt dit type aankoop en wederverkoop ontwikkeld in uw projecten? Zou dat relevant zijn? Aarzel niet om ons dit te laten weten facilitateurAU@goodfood.brussels!

Een artikel geschreven door Groupe One in het kader van het GROOF-project.

Dit rapport van ProVeg analyseert de voedingskwaliteit van in de handel verkrijgbare plantaardige alternatieven voor vis, tegen de achtergrond van overexploitatie van visbestanden en de overgang naar duurzamere voedselsystemen.

De studie heeft betrekking op 100 plantaardige producten die tussen 2024 en 2025 in 11 landen en op 3 continenten op de markt zijn gebracht, waaronder alternatieven voor vissticks, filets, burgers, tonijn in blik, gerookte zalm, garnalen en inktvis, allemaal volledig visvrij.

De analyse onderzoekt essentiële voedingsstoffen die verband houden met de consumptie van vis, zoals eiwitten, omega-3, ijzer, jodium en vitamine B12, evenals voedingsstoffen die in de gaten moeten worden gehouden, zoals zout en verzadigde vetten. De resultaten laten een grote variabiliteit in voedingswaarde zien tussen productcategorieën, merken en markten.

Naast de bevindingen formuleert het rapport op wetenschappelijke gegevens gebaseerde aanbevelingen voor fabrikanten, beleidsmakers, consumentenorganisaties en de academische wereld om de voedingskwaliteit van plantaardige alternatieven voor vis te verbeteren en een voedingsomslag te ondersteunen die gunstig is voor de menselijke gezondheid en de planeet.

Deze poster biedt een reeks concrete en eenvoudig toe te passen tips om plantaardig te koken zonder dat het je veel moeite kost. Er komen onderwerpen aan bod als tijdwinst, plantaardige alternatieven en het organiseren van maaltijden.

Dit materiaal is bedoeld voor dagelijks gebruik en is ideaal voor studenten, beginners of iedereen die nieuwsgierig is naar plantaardiger eten. Het moedigt een praktische, ongedwongen en toegankelijke benadering van plantaardig koken aan.

Sandwich (V) is een onderzoek van ProVeg dat de plaats van vegetarische en veganistische opties in de belangrijkste broodjeszaken en lunchketens in België evalueert.
Op basis van analyses van menu's in het veld onderzoekt het rapport het aandeel van vegetarische en veganistische opties, hun zichtbaarheid op de menukaarten en de manier waarop ze aan de consumenten worden gepresenteerd.

De studie is ook gebaseerd op consumptiegegevens uit de Veggiebarometer 2024 (iVOX), die een groeiende vraag naar plantaardige alternatieven laten zien, vooral bij flexitariërs en jongvolwassenen.

SandwichFait wil niet alleen een constatering doen, maar ook professionals in de voedingssector inspireren. Het rapport biedt concrete goede praktijken, marktinzichten en actiesuggesties om het plantaardige aanbod op een aantrekkelijke, coherente en economisch haalbare manier uit te breiden en tegelijkertijd tegemoet te komen aan de verwachtingen van de hedendaagse consument.

Sinds april 2024 neemt Lunch In Jette, in het kader van de projectoproep Good Food, deel aan de strijd tegen voedsel- en sociale onzekerheid en aan het samenleven in het noorden van Brussel door solidariteit en gezelligheid weer centraal te stellen in de keuken.
Het project is opgebouwd rond vier pijlers:

• Elke donderdag wordt er om de zes weken een 100% biologische vegetarische lunch aangeboden door het medisch centrum Antenne Tournesol (FR), met de nadruk op voeding en gezondheid. De lunch heeft een gedifferentieerde prijs, wat betekent dat er drie prijzen worden aangeboden en dat iedereen zelf kan kiezen hoeveel hij of zij wil betalen, afhankelijk van zijn of haar mogelijkheden.
• Een keuken die voor iedereen toegankelijk is om er in groep uw eigen gerechten te komen bereiden in een gezellige sfeer.
• De organisatie van seizoensworkshops over het bewaren van voedsel.
• De oprichting van een uitleenplaats voor keukengerei.

Kortom, een ruimte waar deelnemers: kunnen helpen bij het bereiden van een 100% biologische vegetarische lunch of gewoon kunnen komen eten tegen een speciaal tarief; in groep hun eigen gerechten kunnen komen bereiden; kunnen deelnemen aan een workshop over het bewaren van voedsel volgens de seizoenen en materiaal kunnen lenen om thuis te koken.

Doelstellingen en doelgroepen:

KOM à la maison is het eerste participatieve restaurant van België. Elke dag koken en eten de bewoners er samen. De maaltijden zijn vegetarisch en worden bereid met producten van de boerderij en onverkochte biologische producten. Door te experimenteren en samen te werken, ontdekken de gasten de belangrijkste principes van duurzame voeding en het tegengaan van voedselverspilling. Ze composteren en sorteren hun afval, drinken kraanwater, enz.

Naast de ophaling van voedselafval door erkende inzamelaars kunnen professionals er ook voor kiezen om in hun bedrijf een composteersite te beginnen. 

In dat kader kan een onderneming (of een groep ondernemingen) haar voedselafval op het eigen terrein recycleren zonder milieuvergunning, zolang ze bepaalde regels naleeft. Ze moeten met name een verplichte opleiding volgen, het volume van de site beperken tot maximaal 25 m³, en mogen de compost uitsluitend in het bedrijf gebruiken (de compost mag niet weggegeven of verkocht worden). 

In Brussel zijn tal van professionals aan de slag gegaan met zo’n project, dat heel wat ecologische, sociale en financiële (voornamelijk de uitsparing van de ophalingskosten) voordelen oplevert. 

Geïnteresseerd? De Facilitator Bedrijfsafval biedt kleine producenten (die minder dan 10kg voedselafval per dag produceren) een training aan om de toekomstige referentiepersonen op te leiden die zullen instaan voor de werking en de opvolging van de composteringssite. 

Deze training is verplicht als je je eigen voedselafval binnen je bedrijf wilt composteren.   

De cursus bestaat uit 3 verplichte modules. De prijs is 30 euro exclusief btw per module. 

Voor professionals die meer dan 10 kg voedselafval per dag produceren, worden extra modules aan deze eerste training toegevoegd. We houden je op de hoogte van het programma.