Minder verspillen

Dit onlineplatform brengt spelers in de voedselproductie- en –distributiesector enerzijds en voedselhulporganisaties anderzijds samen om voedselschenkingen te bevorderen en verspilling tegen te gaan.

Doel

Elke dag worden in Brussel tonnen voedingsmiddelen die nog prima te eten zijn, uit de verkoopcircuits gehaald. Tegelijk hebben voedselhulporganisaties te maken met een toenemende vraag van personen die in een zeer kwetsbare situatie verkeren.

Door voedselschenkingen te stimuleren, streeft de Schenkingsbeurs een tweeledig doel na:

• Verbetering van de bevoorrading van de voedselhulpsector.
• Beperking van de voedselverspilling.

Samenvatting

Het multisectorplatform omvat drie luiken:

• Samenbrengen [let op: het platform maakt contact en informatie-uitwisseling mogelijk; het zorgt niet voor de organisatie van de leveringen] van schenkers die hun overschotten of onverkochte voorraden aanbieden en voedselhulporganisaties die deze schenkingen online kunnen reserveren.

Video: https://www.youtube.com/watch?v=riRKGSMpSXA

• In kaart brengen van de spelers inzake voedselhulp om schenkers te informeren over organisaties in hun nabije omgeving en de verwachtingen van die organisaties inzake schenkingen (voedingsmiddelen, openingsdagen, vervoermogelijkheden, opslagomstandigheden enz.).
• Tools voor de organisatie van terugkerende lokale partnerschappen, bijvoorbeeld tussen een supermarkt en een sociaal restaurant.

Het team van de Schenkingsbeurs steunt de schenkers en de ontvangers ter plaatse en helpt bij het opzetten van sociale partnerschappen.

Doelpubliek

Schenkers: elke speler in de voedingssector kan zich inschrijven en zijn overschotten of onverkochte voorraden aanbieden:

• landbouwproducenten
• verwerkers
• groothandelaars
• supermarkten
• detailhandelaars
• markten
• restaurants
• snackbars
• traiteursdiensten
• bedrijfsrestaurants
• enz.

Door deel te nemen, gaan deze ondernemingen en organisaties een ethisch engagement aan en beperken ze hun milieu-impact. Dit levert dubbel economisch voordeel op: ze kunnen de btw van de geschonken voedingsmiddelen aftrekken en verlagen hun afvalverwerkingskosten.

Ontvangers: voedselhulporganisaties (verenigingen, OCMW's …) kunnen zich inschrijven:

• diensten die voedselpakketten uitdelen
• sociale restaurants
• sociale kruideniers
• Dankzij de schenking van onverkochte voedingsmiddelen neemt de hoeveelheid van en de variatie in hun bevoorrading toe.

De Schenkingsbeurs: daar heeft iedereen wat aan!

In de praktijk

• Inschrijven om een niet-structurele schenking aan te bieden of te reserveren: https://www.schenkingsbeurs.be/het-concept/de-tools/een-occasionele-sch…
• Een voedselhulporganisatie zoeken op de kaart: https://www.schenkingsbeurs.be/het-concept/de-tools/een-sociale-organisatie-vinden/
• Systematische schenkingen aanbieden of ontvangen door een partnerschap aan te gaan: https://www.schenkingsbeurs.be/het-concept/de-tools/systematische-schen…

Na meerdere maanden onderzoek lanceerde de brouwerij Brussels Beer Project het bier "Babylone", gemaakt op basis van onverkocht brood.

Doelstellingen

Brood maakt 12% van de verspilde voeding uit. Om die verspilling tegen te gaan zijn de initiatiefnemers van Sikaru op zoek gegaan naar een recept voor bier op basis van onverkocht brood en hebben zij de benodigde partnerschappen opgezet om dat bier te produceren.

Dit project van brouwerij Brussels Beer Project brengt meerdere aspecten van "Good Food" samen:

• allereerst de recuperatie van onverkochte voedingsmiddelen, waarmee wordt beantwoord aan de principes van de kringloopeconomie en de strijd tegen verspilling;
• vanuit sociaal oogpunt worden de productiestappen verzorgd door een integratieorgaan en heeft het welslagen van het project nieuwe jobs opgeleverd;
• tot slot produceert en selecteert de brouwerij haar bieren in creatieve samenwerking met de Brusselse burgers.

Samenvatting

De onderzoeks- en ontwikkelingsfase onder leiding van de brouwerij kreeg de naam Sikaru, du de naam van de Babylonische drank op basis van vergist brood waarop het project is geïnspireerd.

Tijdens deze fase werd met een bierrecept geëxperimenteerd en werd dit uitgetest op basis van een proces dat vergelijkbaar is met dat voor speciaalbieren. Daarnaast werd een goede manier gezocht om van brood weer meel te maken. Uiteindelijk vervangt het brood een deel van de gerst en vormt het 30% van de ingrediënten van het eindproduct.

Tegelijk zijn partnerschappen opgezet met vijf aanvullende organisaties:

• Delhaize [https://nl.delhaize.be/nl-be/inspiratiebabylone-bier-gebrouwen-op-basis…] leverde het onverkochte brood;
• Atelier Groot Eiland [http://www.ateliergrooteiland.be/nl/ateliers] zorgde voor de recuperatie van het brood en maakte er meel van;
• Brouwerij Anders [http://www.bieranders.be] bood technische bijstand bij het brouwen;
• De brouwerijeenheid van de UCL (INBR) realiseerde analyses van het brood (brouweigenschappen, rendement en parametrering)
• Het netwerk van Brusselse spelers inzake duurzame voeding Rabad [www.rabad.be] bood advies inzake duurzame ontwikkeling.

Het project Sikaru ontving steun van de overheid en leidde uiteindelijk tot het bier "Babylone", dat begin 2015 op de Brusselse markt is gelanceerd.

Resultaten

Het bier "Babylone" is goed onthaald door de consumenten in de hoofdstad.

De Delhaize-winkels leveren dagelijks de niet verkochte witte of bruine broden van die dag. Ze worden opgehaald door de medewerkers van Atelier Groot Eiland, waarna er meel van wordt gemaakt dat wordt verpakt en aan de nabijgelegen brouwerij wordt geleverd.

Voor een 4000 liter bier is 500 kg brood nodig. Elk flesje bier bevat dus het equivalent van anderhalve snee brood.

De brouwerij hoopt 10 ton broodmeel te kunnen verwerken in ruim 200.000 flesjes bier per jaar. Op termijn zal dit drie en een halve voltijdbaan opleveren.

Steun

• Leefmilieu Brussel (projectoproep Duurzame voeding 2013)
• Federale steun inzake duurzame ontwikkeling 

Binnen de Brusselse grootkeukensector worden jaarlijks bijna 75 miljoen maaltijden verstrekt. Deze sector staat daarom centraal binnen de overgang van het voedingssysteem. Leefmilieu Brussel stimuleert en steunt alle soorten kantines in hun engagement voor "Good Food".

Doelstellingen

Kantines en collectieve restaurants vormen zeer belangrijke spelers als het gaat om de verankering van de principes van "Good Food" in de hoofdstad – niet alleen omdat hier grote hoeveelheden voedingsmiddelen omgaan en er grote aantallen mensen bij betrokken zijn, maar ook omdat ze een pedagogische functie hebben en het goede voorbeeld kunnen geven.

De tools en de langetermijnbegeleiding van Leefmilieu Brussel zijn bedoeld om steun te bieden aan overheden en cateringbedrijven die zich ertoe engageren een gezonder en milieuvriendelijker voedselaanbod aan hun publiek te bieden.

Samenvatting

Er wordt een waaier elkaar aanvullende resources aan de kantines ter beschikking gesteld:

• Een Good Food-kantinegids met tips, recepten en informatiebronnen
• Praktische brochures en communicaitetools: seizoenskalenders, informatiefiches, tafelsets, affiches enz.
• Een rekentool (“calculator”) om de duurzaamheid van de geserveerde menu's te meten
• Een (h)erkenningssysteem voor kantines die in dit opzicht al goed gevorderd zijn
• Begeleiding ter plaatse voor gespecialiseerde spelers 
• Een helpdesk om praktische vragen te beantwoorden
• Opleidingen en workshops inzake de opname van duurzame criteria in overheidsopdrachten

Omdat scholen een prioritaire doelgroep vormen, zijn daar tot slot ook specifieke tools voor opgesteld:

• Een pedagogisch dossier Voeding op school, milieu op het menu
• Milieu op school
• Leermiddelen 
• Een tafelset
• Een educatief spelletje 
• Het natuur- en milieuvoorlichtingsplatform Bubble voor uitwisseling van ervaringen en ideeën

Doelpubliek

• Elke organisatie die een restauratiedienst aanbiedt:
  • Scholen
  • Bedrijven
  • Crèches
  • Universiteiten
  • Ziekenhuizen en zorgcentra
  • Overheidsdiensten
  • Verenigingen
  • Enz.
• Cateringbedrijven
• Koksscholen

Info en contact

• helpdeskcantine@environnement.brussels
• +32 (0)2/775.76.22

Ter info: deze tool bestaat alleen in het Frans

La brochure "Aide Alimentaire : un cadre propice pour parler d'alimentation" a été réalisée par la Concertation Aide Alimentaire de la Fédération des Services Sociaux, en collaboration avec Alimentation 21.

Obésité, diabète, maladies cardio-vasculaires, troubles neurologiques, etc. Organisations internationales et scientifiques l’attestent : l’alimentation contemporaine est en partie responsable de l’explosion des maladies dites "de civilisation" et ces dernières touchent plus fortement les populations fragilisées. Dans ce contexte, le secteur de l’aide alimentaire a pris conscience de l’importance de s’inscrire dans le large mouvement qui promeut une alimentation durable et saine. Mais alors que certaines initiatives restent souvent inaccessibles à un public moins informé et touché par la précarité, quelle alimentation promouvoir ?

Destiné aux structures d’aide alimentaire - épiceries sociales, restaurants sociaux et distributions de colis -, cet outil n’a pas l’ambition d’être un manuel de l’aide alimentaire.  Volontairement synthétique, il a pour objectif de donner quelques repères sur une alimentation de qualité et d’encourager les organisations de tous types à exploiter le cadre de leur activité pour semer quelques graines dans ce sens. Cela passe bien entendu par la diversification et la qualité des produits vendus ou distribués, mais également - et peut-être avant tout - par le renforcement des compétences et des savoirs, tant des équipes que des bénéficiaires.

Aperçu de la table des matières

DIVERSIFIER ET AMELIORER L’APPROVISIONNEMENT

• Repères pour une alimentation durable et de qualité
• Catégories de produits à privilégier pour l’aide alimentaire
• Sources d’approvisionnement
• Quelques pistes pour organiser la vente ou la distribution

RENFORCER LES COMPETENCES ET LES SAVOIRS DES EQUIPES ET DES BENEFICIAIRES

• Dates de péremption et lutte contre le gaspillage
• Décoder les étiquettes
• Utilisation des produits
• Activités participatives sur l’alimentation : l’embarras du choix !

CODUCO, in samenwerking met Bioforum Wallonië, heeft nagegaan welke de mogelijkheden zijn om biologische producten niet langer in individuele plastic verpakkingen te verkopen. Veel consumenten hebben reeds geklaagd over deze overbodige verpakkingen die het onmogelijk maken biologische producten te kopen zonder opgezadeld te worden met een grote hoeveelheid plastic afval. Dit bleek tevens uit de enquête die werd afgenomen bij enkele honderden consumenten in het kader van dit project. Hieruit blijkt dat supermarkten meer biologische producten zouden verkopen indien deze producten minder verpakt zouden worden.

Verder toonde het onderzoek aan dat biologische producten jaarlijks ongeveer 350 ton verpakkingsafval genereren. De studie vond ook werkbare oplossingen in onze buurlanden. Vooral in Duitsland werden biologische groenten en fruit in supermarkten teruggevonden zonder overbodige verpakkingen.

Deze studie werd gefinancieerd door Leefmilieu Brussel.

Via dit proefproject hebben studiebureau Coduco en drie partners een procedure getest en gevalideerd voor de recuperatie van onverkochte verse supermarktproducten ten gunste van sociale restaurants.

Doelstellingen

De recuperatie van onverkochte producten vormt een prioritaire optie in de strijd tegen verspilling. Voedselschenkingen worden steeds beter georganiseerd en vinden vaker plaats, maar het beheer van verse producten blijft een delicate kwestie. De voedselhulpdiensten hebben daardoor groot gebrek aan verse levensmiddelen.

Dit proefproject is bedoeld om de voorwaarden en de haalbaarheid van het gebruik van verse voedseloverschotten van een supermarkt door een sociaal restaurant in dezelfde wijk te analyseren.

Samenvatting

Het project bestaat uit twee luiken:

1.  Analyse en evaluatie van de logistieke beperkingen en de nodige partnerschapsmodaliteiten voor de recuperatie van onverkochte verse producten ten gunste van een voedingshulpdienst.  Het onderzoek is uitgevoerd op basis van een concreet geval: een Delhaize-winkel schonk zijn onverkochte producten aan het sociaal restaurant van Atelier Groot Eiland, dat die producten ophaalde en bereidde voor zijn begunstigden.
2.  Er is een seminar gehouden en er is een gids voor voedselhulporganisaties samengesteld om de realisatie van vergelijkbare projecten te stimuleren.

Resultaten

De analyse bracht een reeks logistieke noodzakelijkheden aan het licht, voornamelijk in samenhang met de behandeling, het vervoer en de naleving van de verplichtingen inzake de voedselveiligheid (koudeketen enz.).

Tegelijk was het partnerschap tussen supermarkt Delhaize en het sociaal restaurant van Atelier Groot Eiland een duidelijk succes voor beide partijen. De schenkingen zijn na beëindiging van het proefproject blijven voortduren en zijn nu goed voor ca. 80% van de gebruikte ingrediënten voor de daghap, 75% van de soepen en 40% van de ingrediënten voor de desserts. </32.  Les fruits et légumes récupérés sont utilisés immédiatement ou transformés pour obtenir une conservation prolongée (par exemple par le blanchissement, l’emballage sous vide ou la congélation).

Naast de onderzochte doelstellingen zijn ook andere voordelen uit het project naar voren gekomen:

• Doordat de producten gratis zijn, kon een persoon worden aangesteld voor 20% van diens arbeidstijd om de producten op te halen en in te vriezen;
• De kwaliteit en de diversiteit van de ontvangen producten hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van het vakmanschap van de koks in het kader van hun integratie;
• Er is een bijkomend partnerschap ontstaan: producten die het sociaal restaurant niet kon gebruiken, worden geschonken aan een ander soort verlener van voedselhulp de vzw Solidarité Socialiste, die voedselpakketten verdeelt.

De afsluitende seminar werd door zo'n dertig personen in de voedselhulpsector bijgewoond; de gids presenteert alle praktische lessen die uit dit proefproject kunnen worden geleerd. Ze dragen bij aan de ontwikkeling van andere veelbelovende projecten.

Uitgevoerde tools

• Brochure Verse voedingsproducten recupereren in samenwerking met supermarkten. Stap voor stap handleiding voor sociale restaurants, 20 pagina's, 2013, downloadbaar 

Contact

Coordinateur du projet :

Rob Renaerts, Coduco

Email : rob@coduco.be - Tel : 0488/994488

Steun

Leefmilieu Brussel (Europees project INTERREG IVB “GreenCook”)

In Brussel worden elk jaar ruim 73 miljoen maaltijden geserveerd in bedrijven, administraties, scholen, universiteiten, kinderdagverblijven, ziekenhuizen en rusthuizen. Al deze kantines kunnen aanspraak maken op het Good Food Kantine-label.

Steeds meer grootkeukens worden zich bewust van het belang van duurzame voeding. Ze bieden lokale en seizoensgebonden gerechten, bereiden veggiemenu's en organiseren acties om minder voedsel te verspillen. Leefmilieu Brussel wil dat engagement aanmoedigen door hen een evolutief label toe te kennen. Het label helpt grootkeukens om duurzamer te werk te gaan. 

Kantine of restaurant?

Het Good Food Kantine-label is gericht op catering voor een collectieve voorziening, m.a.w. een kantine.

Dienstverlening voor een collectieve voorziening

Een kantine verleent een dienst aan een collectieve voorziening (zoals een school, bedrijf, administratie, ziekenhuis, kinderdagverblijf, rusthuis, enz.), in tegenstelling tot een restaurant dat zich richt tot particulieren.

Één maaltijd per dag, meestal 's middags

De meeste kantines bieden uitsluitend een middagmaal. In sommige sectoren (zoals ziekenhuizen, rusthuizen en bepaalde bedrijven) kunnen ze echter tot drie maaltijden per dag aanbieden om te voldoen aan de noden van het personeel (het aanbod is dan niet bestemd voor het grote publiek).

Een beperkt aanbod

Een kantine verwerkt een grote hoeveelheid maaltijden, waardoor het aanbod beperkt is. Restaurants hebben daarentegen een uitgebreidere kaart.

Eén tot drie vorken

Het label dat de kantines krijgen, bevat één, twee of drie vorken. Elk niveau stemt overeen met meer gediversifieerde criteria voor smakelijke, gezonde en milieuvriendelijke voeding.

Eerste vork: de verplichte criteria van het Good Food Kantine-label

Om hun eerste vork te krijgen, moeten de grootkeukens voldoen aan een aantal verplichte criteria, zoals:

• Een minimale hoeveelheid biologische producten, een vegetarisch aanbod en seizoensproducten aanbieden;
• Voedselverspilling bestrijden;
• De klanten informeren en sensibiliseren rond duurzame voeding.

Tweede en derde vork: optionele criteria

Om de tweede en derde vork te krijgen, moet de kantine voldoen aan optionele criteria, waarmee ze hun doorgedreven inzet aantonen. Denk bijvoorbeeld aan de herkomst van eieren, de terbeschikkingstelling van kraantjeswater, een aanbod maatschappelijk verantwoorde producten, enz.

Een onafhankelijk controleorgaan voert de controle uit. Indien toepasselijk, wordt een bezoek  gepland om de naleving van de criteria, de menu's, de facturen van leveranciers en de certificaten te controleren.

Het label is drie jaar geldig. Tijdens die periode kunnen controles worden georganiseerd. Daarna kan een aanvraag voor een verlenging worden ingediend. Een nieuwe kans voor een vorkje meer!

Gelabelde kantines

Ontdek de lijst van de gelabelde kantines op de Good Food-gids!