Minder verspillen

Het is verleidelijk om een milieueducatieproject op te starten. Maar je weet niet altijd waar en/of hoe te beginnen. Je hebt nood aan ideeën, tijd, hulp, geld soms, gemotiveerde leerlingen en/of collega’s, ...

Om de scholen te helpen in de bres te springen voor het leefmilieu biedt Leefmilieu Brussel aan projecten te begeleiden om de leerlingen, leerkrachten en andere actoren van de scholengemeenschap (ouders, opvoeders, technische medewerkers, ...) te sensibiliseren en te mobiliseren voor een thema EN tot actie over te gaan via de toepassing van nieuwe milieupraktijken in de klas of op school.

Elk jaar wordt bij alle scholen van het Brussels Gewest een projectoproep gelanceerd die verschillende types van begeleiding aanbiedt.

Geïnformeerd blijven

Om geïnformeerd te blijven over de lancering van de oproep schrijft u zich gewoon in voor het Bubble-netwerk. U zal dan alle nieuws over het netwerk ontvangen: opleidingen, projectbezoeken, nieuwe leermiddelen, enz.

Bubble: samenwerken en samenkomen motiveert !

Bubble is de gemeenschap van eco-inspirerende leraren, voor iedereen die zich graag inzet of wil inzetten voor het milieu in het onderwijs. Het werd opgestart door Leefmilieu Brussel en richt zich tot de twee taalstelsels en alle niveaus van het leerplichtonderwijs.

De doelstellingen zijn:

• De bestaande projecten en de leerkrachten die projecten opzetten valoriseren
• De uitwisseling van goede praktijken en ervaringen tussen debuterende of ervaren actoren mogelijk maken via ontmoetingen, bezoeken aan projecten of feestelijke evenementen
• Leerkrachten via thematische opleidingen opleiden over de milieuthema’s
• De leerkrachten die in een NME-dynamiek willen meegaan inspireren en motiveren 

De Bubble-gemeenschap is:

• Een website die de projecten valoriseert en over de activiteiten van de gemeenschap informeert
• Een jaarlijks festival, het Bubble Festival 
• Ontmoetingen (bezoeken aan schoolprojecten, opleidingen...)
• Directe informatie via e-mail om op de hoogte te blijven van de activiteiten en alle actua van het educatieve aanbod van Leefmilieu Brussel!

Maak kennis met de activiteiten en projecten van de Brusselse scholen rond voeding

Voeding is een van de favoriete onderwerpen van de scholen. Surf naar de website van Bubble en raadpleeg de agenda van de ontmoetingen en de projecten die er rond voeding bestaan.

Word lid van de gemeenschap

Dit project liep van 2015 tot 2024. Het is nu afgesloten.

De gemeente Etterbeek nodigde haar inwoners uit om kippen te adopteren. Zo kunnen ze hun voedingsafval valoriseren en worden ze in meer brede zin bewust van voedselverspilling - en bovendien krijgen ze dagelijks verse eieren te eten!

Doelstellingen

In het kader van het project "Stadskippen" worden kleine kippenhokken (twee kippen) in de tuinen van particulieren gebouwd.

Deze proefactie is gelanceerd door de Gemeente Etterbeek met steun van Leefmilieu Brussel. Ze beantwoordt aan meerdere Good Food-doelstellingen:

• Bewustmaking van de stadsbewoners inzake voedselverspilling
• Valorisatie van organisch afval (etensresten en groenafval)
• Productie van eigen voeding
• Promotie van en respect voor de natuur in de stad.

Het initiatief biedt ook gelegenheid voor ontmoeting, uitwisseling en solidariteit tussen buurtbewoners.

Samenvatting

Twintig gezinnen in Etterbeek stelden zich kandidaat om twee kippen te adopteren en daar minstens twee jaar voor te zorgen.

De gemeente steunde het initiatief via meerdere concrete maatregelen:

• Realisatie van een praktische gids inzake kippen houden in de stad
• Organisatie van een collectieve workshop voor het bouwen van kippenhokken (met levering van materiaal),
• Schenking van twee gevaccineerde, gezonde kippen aan de vrijwilligersgezinnen,
• Uitleen van een keukenweegschaal (voor wie die niet in huis had) gedurende twee maanden om het gevaloriseerde organische afval te kunnen wegen.

De kippen werden in de lente van 2015 aangeboden.

Doelpubliek

Elke inwoner van Etterbeek die over voldoende buitenruimte beschikte: minstens 10 m² gras voor de 2 kippen. Opgelet: binnenkoeren zijn in het geheel niet geschikt voor de installatie van een kippenren, want kippen hebben behoefte aan scharrelen en in de grond pikken, ook al betekent dit dat het gras zal verdwijnen.

In de praktijk

De vrijwilligersgezinnen ontvangen de kippen en worden eigenaar van die kippen. Ze tekenen een overeenkomst met de gemeente en verbinden zich ertoe om zich aan een reeks voorwaarden te houden:

• Ze zullen ruimte en voorzieningen beschikbaar maken om de kippen te houden;
• Ze zorgen voor de aankoop van graan, strooisel en eventueel hekwerk als ze de toegang van de kippen tot de tuin willen beperken;
• Ze zullen gedurende minstens twee jaar voor de kippen zorgen;
• Ze zorgen voor het onderhoud van de kippenren om de kippen gezond te houden en overlast voor de buren te voorkomen;
• Ze zullen het aan de kippen gegeven organische afval dagelijks wegen gedurende minstens twee maanden;
• Ze zullen deelnemen aan de activiteiten die door de Dienst Duurzame Ontwikkeling worden georganiseerd (de dag "open kippenrennen").

Steun

Leefmilieu Brussel (projectoproep Duurzame voeding 2014)

Deze actie is bedoeld om restaurants en consumenten in het Brusselse aan te moedigen om na afloop van een goede maaltijd buitenshuis systematisch de restjes mee te nemen.

Doelstellingen

De Good Food-strategie heeft de strijd tegen voedselverspilling tot een van haar belangrijkste doelstellingen gemaakt. De voedselverspilling in de Brusselse restauratiesector wordt geschat op bijna 12.000 ton per jaar; het initiatief "Restorestje" past dus heel goed binnen deze aanpak.

Door deel te nemen, hoeven restaurants de met zorg door hen bereide gerechtenniet meer weg te gooien. Tegelijk beperken ze hun afvalkosten en tonen ze hun ethisch en ecologisch engagement.

De klanten op hun beurt kunnen de gerechten van de chef tot de laatste kruimel oppeuzelen en betalen daar geen euro meer voor!

Samenvatting

In 2014 ging de consumentenvereniging Test-Aankoop een engagement aan in de strijd tegen voedselverspilling, met name in de restauratiesector.

In het kader daarvan lanceerde de organisatie via Facebook een oproep voor alternatieven voor "doggy bag", een niet erg vleiende term die weinig klanten zal stimuleren om in actie te komen. Uit de duizenden inzendingen werd de term "restorestje" ("rest-o-pack" in het Frans) gekozen.

De nieuwe naam is nu in heel België verspreid via de gids Resto.be en via de distributie van stickers die op de deuren van deelnemende restaurants kunnen worden gekleefd.

Leefmilieu Brussel wil dit initiatief promoten en heeft zich geëngageerd als partner om het in de hoofdstad meer bekendheid te geven. Deze actie draagt ontegensprekelijk bij tot de strijd tegen de voedselverspilling, de voornaamste doelstelling van de Good Food-strategie.

De Brusselse administratie heeft communicatiemateriaal en ecologische “restjesdozen” laten maken voor een proefproject in 2016, waarbij bij een honderdtal restaurants meer dan 10.000 “Restorestjes” werden verdeeld. 

Tegelijkertijd heeft een promotiecampagne het mogelijk gemaakt de actie bij het grote publiek bekend te maken en de Brusselaars aan te sporen de voorkeur te geven aan de restaurants die aan dit initiatief deelnemen. Deze restaurants werden gevraagd hun klanten actief te informeren over het feit dat ze werden uitgenodigd hun restjes mee te nemen, in dozen die door het restaurant ter beschikking werden gesteld, of in eigen verpakkingen.

Gelet op het succes van deze proefcampagne wenste het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zijn actie voort te zetten door sensibiliseringsmateriaal ter beschikking te stellen van de restauranthouders.

Uitgevoerde tools

- Kliekjesdozen

- Restorestjestickers

- Infomateriaal 

Dit onlineplatform brengt spelers in de voedselproductie- en –distributiesector enerzijds en voedselhulporganisaties anderzijds samen om voedselschenkingen te bevorderen en verspilling tegen te gaan.

Doel

Elke dag worden in Brussel tonnen voedingsmiddelen die nog prima te eten zijn, uit de verkoopcircuits gehaald. Tegelijk hebben voedselhulporganisaties te maken met een toenemende vraag van personen die in een zeer kwetsbare situatie verkeren.

Door voedselschenkingen te stimuleren, streeft de Schenkingsbeurs een tweeledig doel na:

• Verbetering van de bevoorrading van de voedselhulpsector.
• Beperking van de voedselverspilling.

Samenvatting

Het multisectorplatform omvat drie luiken:

• Samenbrengen [let op: het platform maakt contact en informatie-uitwisseling mogelijk; het zorgt niet voor de organisatie van de leveringen] van schenkers die hun overschotten of onverkochte voorraden aanbieden en voedselhulporganisaties die deze schenkingen online kunnen reserveren.

Video: https://www.youtube.com/watch?v=riRKGSMpSXA

• In kaart brengen van de spelers inzake voedselhulp om schenkers te informeren over organisaties in hun nabije omgeving en de verwachtingen van die organisaties inzake schenkingen (voedingsmiddelen, openingsdagen, vervoermogelijkheden, opslagomstandigheden enz.).
• Tools voor de organisatie van terugkerende lokale partnerschappen, bijvoorbeeld tussen een supermarkt en een sociaal restaurant.

Het team van de Schenkingsbeurs steunt de schenkers en de ontvangers ter plaatse en helpt bij het opzetten van sociale partnerschappen.

Doelpubliek

Schenkers: elke speler in de voedingssector kan zich inschrijven en zijn overschotten of onverkochte voorraden aanbieden:

• landbouwproducenten
• verwerkers
• groothandelaars
• supermarkten
• detailhandelaars
• markten
• restaurants
• snackbars
• traiteursdiensten
• bedrijfsrestaurants
• enz.

Door deel te nemen, gaan deze ondernemingen en organisaties een ethisch engagement aan en beperken ze hun milieu-impact. Dit levert dubbel economisch voordeel op: ze kunnen de btw van de geschonken voedingsmiddelen aftrekken en verlagen hun afvalverwerkingskosten.

Ontvangers: voedselhulporganisaties (verenigingen, OCMW's …) kunnen zich inschrijven:

• diensten die voedselpakketten uitdelen
• sociale restaurants
• sociale kruideniers
• Dankzij de schenking van onverkochte voedingsmiddelen neemt de hoeveelheid van en de variatie in hun bevoorrading toe.

De Schenkingsbeurs: daar heeft iedereen wat aan!

In de praktijk

• Inschrijven om een niet-structurele schenking aan te bieden of te reserveren: https://www.schenkingsbeurs.be/het-concept/de-tools/een-occasionele-sch…
• Een voedselhulporganisatie zoeken op de kaart: https://www.schenkingsbeurs.be/het-concept/de-tools/een-sociale-organisatie-vinden/
• Systematische schenkingen aanbieden of ontvangen door een partnerschap aan te gaan: https://www.schenkingsbeurs.be/het-concept/de-tools/systematische-schen…

Na meerdere maanden onderzoek lanceerde de brouwerij Brussels Beer Project het bier "Babylone", gemaakt op basis van onverkocht brood.

Doelstellingen

Brood maakt 12% van de verspilde voeding uit. Om die verspilling tegen te gaan zijn de initiatiefnemers van Sikaru op zoek gegaan naar een recept voor bier op basis van onverkocht brood en hebben zij de benodigde partnerschappen opgezet om dat bier te produceren.

Dit project van brouwerij Brussels Beer Project brengt meerdere aspecten van "Good Food" samen:

• allereerst de recuperatie van onverkochte voedingsmiddelen, waarmee wordt beantwoord aan de principes van de kringloopeconomie en de strijd tegen verspilling;
• vanuit sociaal oogpunt worden de productiestappen verzorgd door een integratieorgaan en heeft het welslagen van het project nieuwe jobs opgeleverd;
• tot slot produceert en selecteert de brouwerij haar bieren in creatieve samenwerking met de Brusselse burgers.

Samenvatting

De onderzoeks- en ontwikkelingsfase onder leiding van de brouwerij kreeg de naam Sikaru, du de naam van de Babylonische drank op basis van vergist brood waarop het project is geïnspireerd.

Tijdens deze fase werd met een bierrecept geëxperimenteerd en werd dit uitgetest op basis van een proces dat vergelijkbaar is met dat voor speciaalbieren. Daarnaast werd een goede manier gezocht om van brood weer meel te maken. Uiteindelijk vervangt het brood een deel van de gerst en vormt het 30% van de ingrediënten van het eindproduct.

Tegelijk zijn partnerschappen opgezet met vijf aanvullende organisaties:

• Delhaize [https://nl.delhaize.be/nl-be/inspiratiebabylone-bier-gebrouwen-op-basis…] leverde het onverkochte brood;
• Atelier Groot Eiland [http://www.ateliergrooteiland.be/nl/ateliers] zorgde voor de recuperatie van het brood en maakte er meel van;
• Brouwerij Anders [http://www.bieranders.be] bood technische bijstand bij het brouwen;
• De brouwerijeenheid van de UCL (INBR) realiseerde analyses van het brood (brouweigenschappen, rendement en parametrering)
• Het netwerk van Brusselse spelers inzake duurzame voeding Rabad [www.rabad.be] bood advies inzake duurzame ontwikkeling.

Het project Sikaru ontving steun van de overheid en leidde uiteindelijk tot het bier "Babylone", dat begin 2015 op de Brusselse markt is gelanceerd.

Resultaten

Het bier "Babylone" is goed onthaald door de consumenten in de hoofdstad.

De Delhaize-winkels leveren dagelijks de niet verkochte witte of bruine broden van die dag. Ze worden opgehaald door de medewerkers van Atelier Groot Eiland, waarna er meel van wordt gemaakt dat wordt verpakt en aan de nabijgelegen brouwerij wordt geleverd.

Voor een 4000 liter bier is 500 kg brood nodig. Elk flesje bier bevat dus het equivalent van anderhalve snee brood.

De brouwerij hoopt 10 ton broodmeel te kunnen verwerken in ruim 200.000 flesjes bier per jaar. Op termijn zal dit drie en een halve voltijdbaan opleveren.

Steun

• Leefmilieu Brussel (projectoproep Duurzame voeding 2013)
• Federale steun inzake duurzame ontwikkeling 

Binnen de Brusselse grootkeukensector worden jaarlijks bijna 75 miljoen maaltijden verstrekt. Deze sector staat daarom centraal binnen de overgang van het voedingssysteem. Leefmilieu Brussel stimuleert en steunt alle soorten kantines in hun engagement voor "Good Food".

Doelstellingen

Kantines en collectieve restaurants vormen zeer belangrijke spelers als het gaat om de verankering van de principes van "Good Food" in de hoofdstad – niet alleen omdat hier grote hoeveelheden voedingsmiddelen omgaan en er grote aantallen mensen bij betrokken zijn, maar ook omdat ze een pedagogische functie hebben en het goede voorbeeld kunnen geven.

De tools en de langetermijnbegeleiding van Leefmilieu Brussel zijn bedoeld om steun te bieden aan overheden en cateringbedrijven die zich ertoe engageren een gezonder en milieuvriendelijker voedselaanbod aan hun publiek te bieden.

Samenvatting

Er wordt een waaier elkaar aanvullende resources aan de kantines ter beschikking gesteld:

• Een Good Food-kantinegids met tips, recepten en informatiebronnen
• Praktische brochures en communicaitetools: seizoenskalenders, informatiefiches, tafelsets, affiches enz.
• Een rekentool (“calculator”) om de duurzaamheid van de geserveerde menu's te meten
• Een (h)erkenningssysteem voor kantines die in dit opzicht al goed gevorderd zijn
• Begeleiding ter plaatse voor gespecialiseerde spelers 
• Een helpdesk om praktische vragen te beantwoorden
• Opleidingen en workshops inzake de opname van duurzame criteria in overheidsopdrachten

Omdat scholen een prioritaire doelgroep vormen, zijn daar tot slot ook specifieke tools voor opgesteld:

• Een pedagogisch dossier Voeding op school, milieu op het menu
• Milieu op school
• Leermiddelen 
• Een tafelset
• Een educatief spelletje 
• Het natuur- en milieuvoorlichtingsplatform Bubble voor uitwisseling van ervaringen en ideeën

Doelpubliek

• Elke organisatie die een restauratiedienst aanbiedt:
  • Scholen
  • Bedrijven
  • Crèches
  • Universiteiten
  • Ziekenhuizen en zorgcentra
  • Overheidsdiensten
  • Verenigingen
  • Enz.
• Cateringbedrijven
• Koksscholen

Info en contact

• helpdeskcantine@environnement.brussels
• +32 (0)2/775.76.22